# &plasma; El Kitabı

Sebastian Kügler sebas@kde.org
Claus Christensen
Serdar Soytetir

    tulliana@gmail.com

Çeviri
Emir SARI

    emir_sari@icloud.com

Çeviri
2008–2010 Sebastian Kügler
&FDLNotice;
2021‒07‒23
Plasma 5.20

&plasma;, masaüstünün çekirdek kullanıcı arayüzüdür.

KDE Plasma Plasmoid Araç Takımı Kapsamalar Masaüstü Çalıştırıcı Kicker

## Giriş

&plasma; favori uygulamalarınızı çalıştırmak ve bilgilerinize nerede olursa olsun erişmek için çağdaş ve özelleştirilebilir bir ortam sağlar. &plasma; Masaüstü’nün diğer ortak öznitelikleri gelişmiş pencere yönetimi ve masaüstü efektleri, &kde; &plasma; araç takımları desteği, tümleşik arama, donanım yönetimi ve yüksek derecede özelleştirilebilirlik içerir.

## &plasma; Kullanımı

### &plasma; Bileşenleri

#### &plasma; Araç Takımları ve Kapsamaları

&plasma;’nın özü iki ana bağlamda değerlendirilebilir:

&plasma; Araç Takımları

  Uygulamacıklar, masaüstünde yaşayan küçük uygulamalar.

Kapsamalar

  &plasma; araç takımları için kapsayıcılar olarak rol alan uygulamacıklar

Öntanımlı masaüstünde iki ana öge vardır: Panel ve Masaüstü’nün kendisi. &plasma;’nın yapı mantığına göre bunların ikisi de kapsamadır.

#### Öntanımlı &plasma; Masaüstü

&plasma; Masaüstü, sayısız biçimde yapılandırılabilir. Aşağıda görülen ekran görüntüsü oldukça standart bir masaüstünü göstermektedir. Bazı dağıtımlar kapsamlı özelleştirmeler uygular, bu nedenle masaüstünüz farklı görünebilir.

Benzer şekilde, arayüz ögelerinin grafiksel görünümünün biçemi değiştirilebilir. Bu ekran görüntüleri &plasma;’nın öntanımlı biçemi olan Esinti’yi kullanır.

Oldukça standart bir &plasma; Masaüstü

1. Program başlatıcısı. Genellikle, Uygulama Başlatıcısı olur.

2. Sık kullanılan uygulamalara kolay erişim sağlayan birkaç simge

3. Görev Yöneticisi, şu anda çalışan uygulamaların pencerelerinin başlığını gösterir. Ekran görüntüsü alındığında açık hiçbir uygulama yoktu

4. Sistem Tepsisi

5. Sayısal Saat araç takımı

6. Panel Araç Çubuğu

7. Masaüstü Araç Çubuğu

8. Masaüstü klasörünün içeriğini gösteren Klasör Görünümü araç takımı

### Panel

Öntanımlı panel, birkaç &plasma; araç takımını barındırır: soldan başlayarak uygulama başlatıcısını görebilirsiniz.

#### Uygulama Başlatıcısı

Uygulama başlatıcısı
Uygulama başlatıcısı

Uygulamaları başlatmak, yakın zamanda açılmış dosyaları açmak ve normal çıkış/kapatma seçeneklerini kullanmak için kullanabilirsiniz. Uygulamalarınıza göz atmanızı sağlayan bir yapı da vardır. Yerleşim, en yaygın kullanılan durum olan bir uygulamayı başlatma için eniyilenmiştir. Öntanımlı sekme olan Sık Kullanılanlar, en çok kullanılan girdileri tutar. Başlangıçta Uygulamalar sekmesini daha fazla kullanabilirsiniz. Bir kere sık kullandığınız uygulamayı bulduğunuzda ona sağ fare düğmesiyle tıklayın ve onu Sık Kullanılanlar’a (veya doğrudan panelin içine veya masaüstüne) eklemek için Sık Kullanılanlara Ekle’yi seçin. Unutmayın, bunu yapmadan önce masaüstünde herhangi bir değişiklik yapmak için sağ tıklayarak &plasma;’nın kilidini açmanız gerekiyor).

#### Uygulama Menüsü

Eğer geleneksel menü biçemli uygulama başlatıcısını tercih ediyorsanız bunu menü düğmesine sağ tıklayıp Alternatifler’i seçerek yapabilirsiniz.

Uygulama menüsü
Uygulama menüsü

#### Uygulama Başlatıcısı Ayarları

Uygulama başlatıcısını yapılandırmak istiyorsanız menü düğmesine sağ tıklayın ve Uygulama Başlatıcısı Ögesini Yapılandır’ı seçin.

Uygulama başlatıcısı ayarları
Uygulama başlatıcısı ayarları

#### Görev Çubuğu

Görev çubuğu, paneldeki başka bir pencere araç takımıdır. Öntanımlı olarak tüm masaüstlerindeki tüm açık pencereler için bir alan gösterir. İki pencere arasında görev yöneticisine sağ tıkladığınızda Yalnızca geçerli masaüstünün pencerelerini göster seçeneğini işaretleyerek geçerli masaüstündeki tüm açık pencereleri göstermesini sağlayabilirsiniz. Görev çubuğu ögeleri üzerindeki metnin boyutu &systemsettings; Görünüş Yazıtipleri altında ayarlanabilir. Görev çubuğuna sağ tıklamak, görev çubuğunuzu özelleştirmek için çeşitli seçenekler seçebileceğiniz Ayarlar iletişim kutusunu getirir. Görev çubuğu ayarları iletişim kutusunun ekran görüntüsü

Görev çubuğu ayarları iletişim kutusu

#### Sistem Tepsisi

Diğer bir öntanımlı panel ögesi ise geleneksel uygulamalar ve araç takımları tarafından rıhtım olarak kullanılan Sistem Tepsisi’dir. Sistem Tepsisi ögesine sağ tıklamak, görüntülenecek girdileri ve bunların görünürlüğünü ayarlayabileceğiniz ayarlar iletişim kutusunu açmanıza olanak tanır.

Sistem Tepsisi ayarları penceresi
Sistem Tepsisi ayarları penceresi

#### Aygıt Bildirici

Sistem tepsisinde yer alan simgelerden biri de genellikle Aygıt Bildiricisi’dir. Bir &USB; disk bağladığınızda onu &dolphin; veya başka bir ilişkili uygulamayla açıp açmamak istediğinizi soran bir iletişim kutusu belirir.

Aygıt Bildirici, &USB; bellekler, sayısal kameralar, dış &USB; sabit sürücüler vb. gibi takılabilir aygıtları yönetmek için kullanılır. Optik sürücüye bir &CD; veya DVD koyulduğunda da çalışır.

Bir dış aygıt taktığınızda veya bir sürücüye yeni bir ortam taktığınızda Bildirici penceresi kendiliğinden açılır (Bu pencereyi paneldeki simgesine tıklayarak da açabilirsiniz). Fare işaretçisi üzerine gelene kadar açık kalır, gelmezse birkaç saniye sonra kendiliğinden kapanır.

Bildirici penceresi tanıdığı aygıtların listesini gösterir. Fare işaretçisi ile listedeki bir aygıtın üzerine geldiğinizde bu aygıta uygun olan, yapılabilecek birçok eylem gösterilir.

Aygıt adının etrafındaki gölgeli kutuda herhangi bir yeri tıklamak (ancak varsa çıkar/bağlantıyı kes simgesini tıklamak), o aygıt için olası eylemlerin listesini gösterecek biçimde girişi genişletir. Eylemler dizisi aygıta bağlıdır; Aygıt Bildiricisi’nin içerik menüsünden veya &systemsettings; penceresinin Aygıt Eylemleri ve Çıkarılabilir Aygıtlar bölümlerinden yapılandırılabilir. Bir eylemi başlatmak için fare veya klavyeyle birini seçmeniz yeterlidir.

Ayrıca her girişin sağında, söz konusu aygıtın şu anda erişilebilir (veya bağlanmış) olup olmadığını gösteren küçük bir simge vardır. Yalnızca bir aygıt bağlı olmadığında bilgisayardan fiziksel olarak bağlantısını kesmek güvenlidir. Simgeye tıklamak, aygıtın bağlantısının kesilmesine ve/veya o anda takılıysa ortamın çıkarılmasını sağlar ve takılı değilse onu bağlar. Aygıtta hâlâ açık dosyalar varsa örn. büyük bir dosya kopyalaması tamamlanmadıysa çıkarma ve/veya bağlantısını kesme işlemi başarısız olabilir. Çoğu durumda bir süre bekleyip yeniden deneyebilirsiniz. Kaldırma işlemi başarılı olduğunda, Aygıt Bildirici simgesinde bir başarı simgesi gösterilecektir.

#### Gizli Ögeler

Sistem Tepsisi; normalde &klipper;, &kmix; vb. gibi ögeler barındırır.

Sistem Tepsisi’ndeki bazı girdiler, alandan tasarruf etmek için gizlenmiştir. Bu girdileri görüntülemek için küçük beyaz yukarı ok simgesine tıklayın ve sonrasında bir araç takımını başlatmak için &LMB;, ayarlarını açmak için &RMB; kullanın.

#### Sayısal Saat

Öntanımlı panelde en sağdaki &plasma; araç takımı Sayısal Saat’i barındırır. Bu saat, çeşitli saat dilimlerindeki saati görüntüleyebilir ve büyüklüğü ayarlanabilir. Saat, çevresindeki alanın büyüklüğüne göre yazıtipi puntosunu ayarlar (bu durumda panelin). Tarihi görüntülemeyi seçerseniz bu saat, &systemsettings; Yazıtipi bölümündeki Küçük yazıtipi ayarı kullanılarak görüntülenir. Zaman ise geri kalan alanı kaplar. Özet olarak, görüntülemek isteyeceğiniz bilgi miktarını sığdığı sürece siz seçersiniz. Daha fazla bilgi görüntülemek istiyorsanız paneli daha büyük yapın veya saati rahatça büyüyebileceği masaüstüne koyun.

#### Sayfalayıcı

Panelinizdeki isteğe bağlı ögelerden biri de Sayfalayıcı’dır. Sanal masaüstleriniz arasında geçiş yapmanızı sağlar. Satır sayısı seçeneği ile Sayfalayıcı’nın yerleşiminde değişiklik yaparsanız bu, &kwin;’in Masaüstü Izgarası’nda gösterilen yerleşimi ve canlandırmaları da etkiler. Daha büyük sayfalayıcılar için Pencerelerin simgelerini görüntüle seçeneği genelde işe yarar.

### Panel Araç Kutuları

Masaüstünüzün kilidi açıksa (bunu masaüstünde sağ tıklayarak veya herhangi bir uygulama odakta değilse &Alt;D, L düğmeleriyle yapabilirsiniz) panelin sağ alt köşesinde bir &plasma; logosu görünecektir. Bu araç kutusuna tıklayın ve panel denetleyicisi açılır.

Panel Ayarları
Panel Ayarları

Panel denetleyici, paneli yeniden konumlandırmanıza, yeniden boyutlandırmanıza ve yeniden hizalamanıza olanak tanır. &plasma; bu panelde yaşayan araç takımlarının boyutlarını kendiliğinden ayarlayacaktır. &plasma; araç takımları, kapsama tarafından sağlanan boyutlandırma hakkında temel bilgilere sahiptir. Bu boyuttan yararlanmak üzere programlanmışlardır ve uygulamaya ne kadar alana gereksinim duydukları hakkında bilgi verirler. Demek oluyor ki, kapsama uygulamacıklara olası bir boyut verir ve uygulamacıklar buna uyar.

### Uygulamacıklar Eklemek

Masaüstü kilidini açtığınızda panele ve masaüstüne &plasma; araç takımları ekleyip kaldırabilirsiniz. &plasma; araç takımlarını basit bir şekilde sürükleyerek istediğiniz yere bırakabilirsiniz. Bir araç takımının üzerine sağ tıklayarak o araç takımını kaldırabilirsiniz. Araç Takımı Ekle

Araç Takımı Ekle
Yeni Araç Takımları Al düğmesi daha önce indirdiğiniz araç takımlarınızı eklemenize ve yeni &plasma; araç takımları indirmenize olanak sağlar. Şu anda bu özellik yerel &plasmagik; paketlerini ve bazı &Mac; OS X Dashboard araç takımlarını desteklemektedir. Bu yolu kullanarak indirdiğiniz araç takımlarına daha önceden kurulu olan araç takımları ile aynı biçimde erişebilirsiniz.

### Masaüstü

Masaüstü, aslında başka bir kapsamadır. Uygulamacıklar üzerinde boyut sınırlandırması yapmayan. Uygulamacıklar serbestçe taşınabilir ve boyutlandırılabilir. Kilidi açılmış bir masaüstünde, &plasma; araç takımlar, onların üzerine fareyi getirdiğinizde bir dörtgen gösterirler. Bu uygulamacık; paneli taşımanıza, yeniden boyutlandırmanıza, yeniden konumlandırmanıza ve yeniden hizalamanıza olanak sağlar. Ayrıca, &plasma; masaüstüne sürükleyip bırakmayı da halleder. Köşedeki düğmeler yeniden boyutlandırmak, döndürmek, yapılandırmak ve kaldırmak için kullanılır. Döndürüldüğünde, bir &plasma; araç takımı saat 12 yönüne manyetik olarak çekilir; böylelikle onu düzgün bir duruma rahatlıkla geri sokabilirsiniz. Öntanımlı olarak, çoğu uygulamacık yeniden boyutlandırılırken en-boy oranını korur. Bir uygulamacığı serbestçe yeniden boyutlandırmak istiyorsanız yeniden boyutlarken &Ctrl; düğmesini basılı tutun.

Masaüstüne sağ tıklamak size duvar kağıdını, kullanılan yerleşimi ve fare eylemlerini değiştirme olanağı sağlar. Ayrıca &knewstuff; ile yeni duvar kâğıtları indirmenize izin verir.

İnce Ayarlar sayfasında masaüstü araç çubuğunu gizleyecek şekilde yapılandırabilir ve araç takımı kullanımını ayarlayabilirsiniz.

Masaüstü Ayarları
Masaüstü Ayarları

&plasma; temasını değiştirmek veya &knewstuff; kullanarak yeni temalar almak için &systemsettings; içindeki Görünüş Masaüstü Teması yolunu izlemelisiniz.

Açık uygulamalar varken masaüstünizdeki &plasma; araç takımlarını görmeniz zorlaşır. Bu durumda Denetim Paneli, tıpkı geleneksel masaüstünde kullandığınız Masaüstünü Göster düğmesi gibi &plasma; araç takımlarını önünüze getirir.

### Klasör Görünümü

Klasör Görünümü araç takımı, öntanımlı olarak `$`HOME`/Masaüstü` konumundaki bir klasörden dosyalar veya klasörler gibi girdiler görüntülemek için kullanılır.

Tüm dosyaları görmeyi veya düzenli ifadelerle (örn., belirli uzantıya sahip tüm dosyalar) tanımlanmışları süzerek veya dosya türüne göre (örn. yalnızca görseller) seçebilirsiniz.

Bu araç takımı, aynı zamanda temel dosya yönetimi özelliklerini destekler (taşıma, kopyalama, kesme ve yapıştırma gibi) ve masaüstünüze istediğiniz kadar çok koyabilirsiniz.

Klasör Görünümü
Klasör Görünümü

Masaüstü Ayarları’ndan Klasör Görünümü yerleşimini seçerseniz bir Klasör Görünümünü tüm masaüstü olarak kullanabilir ve "eski tarz" masaüstü anlayışını tümüyle değiştirebilirsiniz.

### &krunner;

&krunner; becerikli bir mini komut satırıdır. Uygulamaları başlatmak, web sayfalarını açmak, yer imlerine erişmek, masaüstü araması yapmak, basit eşitlikleri hesaplamak ve daha birçok amaç için kullanılabilir. &Alt;&Space; veya &Alt;F2 klavye kısayolu ile &krunner; iletişim kutusunu açabilirsiniz. Açıldıktan sonra yazmaya başladığınızda iki karakterden sonra &krunner; eşleşmeleri aramaya başlar. Ayrıca ayarlar penceresini açarak eklentiler tarafından sağlanan &krunner; işlevleri hakkında bilgi alabilirsiniz. Eşleşmeler arasında gezinmek için sekme veya ok düğmelerini kullanabilirsiniz.

&krunner; iletişim kutusu
&krunner; iletişim kutusu

K Çalıştır &systemsettings; modülünü açmak ve &krunner;’da neyi nasıl arayacağınızı yapılandırmak için düğmesini kullanın.

&krunner;, bir uygulamanın ortak eylemler gerçekleştirmek veya Görev Yöneticisi’nden belirli bir göreve doğrudan atlamak için sunabileceği ek eylemler olan Masaüstü Eylemleri’ni destekler. Yaygın örnekler, tarayıcınızı gizli kipte açmak için Yeni Gizli Pencere Aç, tam teşekküllü eposta istemcisini açmadan E-posta Oluştur veya &spectacle; tarafınan sağlanan eylemler:

&krunner; Masaüstü Eylemleri
&krunner; Masaüstü Eylemleri

Boş bir &krunner;’da &Down; düğmesine basarsanız son varlıkların geçmişi gösterilir. Bir arama sonucu çağrıldıktan sonra, onun sorgusu en başa taşınır, böylelikle sürekli kullanılan komutlar hiçbir zaman bu liste dışına çıkmaz.

düğmesini kullanarak listeden tekil girdileri kaldırın veya &krunner; ayarlarından bütün geçmişi temizleyin.

Eğer sisteminizde neler olduğunu görmek istiyorsanız &Ctrl;&Esc; düğmelerine basarak tez pencerelerin ve süreçlerin listesine erişebilirsiniz. Açılan bu pencereden süreçlerin ve pencerelerin çıktılarını sağlanan seçenekler ile izleyebilir ve süreçleri sonlandırabilirsiniz.

### Etkinlikler

Masaüstü araç kutusuna sağ üst köşedeki düğme ile erişebilirsiniz. Bu düğme masaüstünüzde kullandığınız etkinlikleri gösterir. &plasma; birden fazla etkinlik oluşturmanıza izin verir. Etkinlik kavramı temelde bir masaüstünde birden fazla masaüstü kapsamasının birden fazla &plasma; araç takımını barındırmasıdır. Etkinlikler çubuğunu görüntülediğinizde önceden tanımlanmış etkinliklerden birini seçebilirsiniz veya Etkinlik Oluştur seçeneği ile zevkinize göre yapılandırarak yeni bir etkinlik oluşturabilirsiniz. &plasma;’nın etkinlikleri ve &kwin;’in masaüstü ızgarası aslında aynıdır ancak köken itibariyle farklıdır. Sanal masaüstleri pencereleri gruplandırıp düzenlerken &plasma;’nın etkinlikleri &plasma; araç takımlarını gruplandırır ve düzenler. Bu yolla etkinlikler arasında geçiş yapabilir ve erişmek istediğiniz görevleri destekleyen &plasma; araç takımlarına ulaşabilirsiniz. Karikatürlerle, bulmacalarla ve diğer &plasma; araç takımları ile bir Boş zaman etkinliği veya RSS beslemeleri, hesap makinesi ve takvim ile bir İş etkinliği oluşturabilirsiniz.

Bir etkinliği silmek için Etkinlikler çubuğundaki (bu çubuğu açmak için &Alt;D düğmelerine, ardından &Alt;A düğmelerine basın) Etkinliği Durdur düğmesine, kırmızı “X”e basıp (veya &Alt;D ardından &Alt;R düğmelerine basın) silme işlemini onaylayın.

### Kısayollar

&plasma; işlevlerinin birçoğuna klavye kısayolları ile de erişilebilir. Çeşitli düğmelere birlikte ard arda basılarak bu işlevlere kullanılabilir; örneğin, &Alt;D, A dizilimi; &Alt; ve D düğmesine basılıyken, A düğmesine basıp bırakın demektir.

Öntanımlı olarak şu kısayollar kullanılır:

&Alt;D, A

  Araç Takımları Ekle

&Alt;D, R

  Araç Takımını Kaldır

&Alt;D, L

  Araç Takımlarını Kilitle/Kilitlerini Aç

&Meta;=

  Uzaklaştır

&Meta;-

  Yakınlaştır

&Alt;D, N

  Sonraki Araç Takımı

&Alt;D, P

  Önceki Araç Takımı

&Alt;D, S

  Araç Takımı Ayarları

&Alt;D, &Alt;A

  Etkinlikler

&Alt;D, &Alt;R

  Bu Etkinliği Kaldır

&Alt;D, &Alt;S

  Masaüstü Ayarları

&Meta;

  Sonraki Etkinlik

&Meta;&Shift;

  Önceki Etkinlik

&Ctrl;F12

  Masaüstüne Bak

&Alt;D, T

  İlişkilendirilmiş Uygulamayı Çalıştır

&Meta;

  Etkinlikler Panelini Aç

## Emeği Geçenler ve Lisans

&plasma;

Uygulamanın telif hakkı 2008 &Aaron.J.Seigo; &Aaron.J.Seigo.mail;

Belgelendirme Telif Hakkı © 2008–2010 Sebastian Kügler sebas@kde.org

Çeviri: Serdar SOYTETİR tulliana@gmail.com

Çeviri: Emir SARI emir_sari@icloud.com

&underFDL;
&documentation.index;