# Het handboek van &plasma;

Sebastian Kügler sebas@kde.org
Claus Christensen
&Kristof.Bal;
2008–2010 Sebastian Kügler
&FDLNotice;
2021-07-23
Plasma 5.20

&plasma;, het voornaamste interface van het bureaublad.

KDE Plasma Plasmoid Widget Containers Bureaublad Starter Kicker

## Inleiding

&plasma; biedt een moderne en aanpasbare omgeving voor het uitvoeren van uw favoriete toepassingen en toegang tot uw informatie waar deze ook mag zijn. Andere gezamenlijke attributen van het &plasma;-bureaublad inclusief geavanceerd windowmanagement en bureaubladeffecten, ondersteuning voor &kde; &plasma;-widgets, geïntegreerd zoeken, hardwaremanagement en een hoge graad van aanpasbaarheid.

## &plasma; gebruiken

### &plasma; componenten

#### &plasma; widgets en containers

De essentie van &plasma; is opgebouwd rond twee concepten:

&plasma; widgets

  Applets, of kleine programma's die actief zijn op het bureaublad.

Containers

  Applets die dienen als container voor de &plasma; widgets

Op een standaard bureaublad zijn er twee hoofdelementen: het paneel en het bureaublad zelf. Beiden zijn containers in de terminologie van &plasma;.

#### Standaard &plasma; bureaublad

Het &plasma; bureaublad kan op oneindig veel manieren worden ingesteld. De onderstaande schermafdruk toont een tamelijk standaard bureaublad. Sommige distributies passen uitgebreide aanpassingen toe, zodat uw bureaublad er anders uit kan zien.

Ook kan het grafische uiterlijk van de interface-elementen een eigen stijl hebben. Deze schermafdrukken gebruiken de standaard &plasma; stijl, Breeze.

Een tamelijk standaard &plasma; bureaublad

1. De programmastarter. Gewoonlijk is dit de Programmastarter.

2. Een aantal pictogrammen die gemakkelijk toegang geven tot vaak gebruikte toepassingen

3. De Taakbeheerder, die de titels van vensters behorende bij de toepassingen die nu actief zijn toont. Geen van de toepassingen hebben een geopend venster, toen de schermafdruk was genomen

4. Het Systeemvak

5. Het widget Digitale klok

6. De Paneelhulpmiddelen

7. De hulpmiddelen van het Bureaublad

8. Een widget voor mapweergave, die de inhoud van de map Bureaublad toont

### Het paneel

Het standaard paneel bevat een paar &plasma; widgets: vanaf links, is er de programmastarter.

#### Programmastarter

Programmastarter
Programmastarter

U kan deze gebruiken om programma's te starten, recent geopende bestanden te openen en de gebruikelijke opties voor afmelden/afsluiten. Er bestaat ook een structuur die u door uw programma's laat bladeren. De opmaak van het menu is aangepast voor het meest voorkomende gebruik: een programma starten. Het standaard tabblad is Favorieten, dat de meest gebruikte dingen bevat. In het begin zal u waarschijnlijk vooral het tabblad Toepassingen gebruiken. Vanaf het moment dat u weet welke programma's u het meest gebruikt, klikt u met rechts op de te selecteren items en selecteert u op Aan favorieten toevoegen om ze aan uw Favorieten toe te voegen (of onmiddellijk op het bureaublad of paneel. Hiervoor moet u wel &plasma; ontgrendelen door met rechts op het bureaublad te klikken).

#### Menu Toepassingen

Als u liever de traditionele menustijl van de programmastarter heeft, dan kunt u deze kiezen door met de &RMB; op de menuknop te klikken en te kiezen voor Alternatieven.

Menu Toepassingen
Menu Toepassingen

#### Instellingen van de programmastarter

Als u de programmastarter wilt instellen, dan kunt u deze wijzigen door met de &RMB; op de menuknop te klikken en te kiezen voor Programmastarter configureren.

Instellingen van de programmastarter
Instellingen van de programmastarter

#### Taakbalk

De taakbalk is een ander widget op het paneel. Het toont standaard een ruimte voor alle open vensters. U kunt het ook zo instellen dat dat het alle open vensters op het huidig bureaublad toont door Alleen taken van het huidige bureaublad tonen aan te vinken wanneer u rechts klikt op de taakbeheerder, tussen twee vensters. De grootte van de tekst op de items van de taakbalk zijn instelbaar in &systemsettings; onder Uiterlijk Lettertypen Taakbalk. Rechtsklikken op de taakbalk toont ook de instellingsdialoog waar u verschillende opties kan kiezen om uw taakbalk in te stellen. Dit is een schermafdruk van de instellingendialoog van de taakbalk

De instellingendialoog van de taakbalk

#### Systeemvak

Een ander standaard paneel is het Systeemvak, wat door gewone programma's als dok wordt gebruikt. Door rechts te klikken op het Systeemvak kunt u de instellingendialoog openen, waar u te tonen items kunt instellen en hun zichtbaarheid.

Instellingendialoog voor Systeemvak
Instellingendialoog voor Systeemvak

#### Apparaatmelder

Een pictogram die gewoonlijk in het systeemvak zit is de Apparaatmelder. Als u een &USB;-schijf verbindt met de computer zal een dialoog openen die u het apparaat laat openen in &dolphin; of een andere verbonden toepassing.

De Apparaatmelder wordt gebruikt voor het behandelen van in te pluggen apparaten zoals &USB;-sticks (ook genoemd flashdrives of thumb-drives), digitale cameras, externe &USB; harde schijven, &etc; Het wordt ook actief wanneer er een medium zoals een &CD; of dvd wordt geladen in een optisch apparaat.

Wanneer u een extern apparaat inplugt of een nieuw medium in een apparaat laadt, dan zal het venster van de Melder verschijnen (u kunt het ook expliciet openen door op het pictogram in het paneel te klikken.) Het blijft open wanneer de cursor er boven is, anders verbergt het zichzelf na een paar seconden.

Het Melder-venster toont een lijst met alle apparaten die het nu kent. Met de muiscursor over een apparaat gaan zal aangeven hoeveel mogelijke acties er zijn geassocieerd met dat apparaat.

Ergens klikken in het donkere vak rond de apparaatnaam (maar niet op het uitwerp/afkoppel-pictogram indien aanwezig) breidt het item uit zodat de lijst met mogelijke acties voor dat apparaat wordt getoond. De set acties hangt af van het apparaat; het is in te stellen met het contextmenu van Apparaatmelder of met de modules in &systemsettings; Apparaatacties en Verwijderbare apparaten. Selecteer er eenvoudig één met de muis of het toetsenbord om die actie te starten.

Er is ook een klein pictogram rechts van elk item die toont of dat apparaat nu toegankelijk is (ofwel aangekoppeld) of niet. Alleen wanneer een apparaat niet is aangekoppeld is het veilig om het fysiek los te koppelen van de computer. Klikken op het pictogram maakt dat het apparaat wordt afgekoppeld en/of het medium wordt uitgeworpen als het nu is aangekoppeld en zal aangekoppeld worden als het dat niet is. Merk op dat afkoppelen/uitwerpen kan mislukken als het apparaat nog steeds open bestanden heeft, ⪚ als het kopiëren van een groot bestand nog niet gereed is. In de meeste gevallen kunt u gewoon even wachten en het opnieuw proberen. Wanneer het afkoppelen is gelukt, dan verschijnt er een pictogram voor gelukt in het pictogram van de Apparaatmelder.

#### Verborgen items

Het Systeemvak bevat normaal nog wat meer items, zoals &klipper;, &kmix; &etc;

Sommige van de standaard items in het Systeemvak zijn verborgen om ruimte in de balk te sparen. Om deze items te tonen klikt u op de kleine witte driehoek en daarna gebruikt u de &LMB; om een widget te starten of de &RMB; om zijn instellingendialoog te openen.

#### Digitale klok

De meeste rechtse &plasma;-widget in het standaard paneel is de Digitale klok. Deze klok kan verschillende tijdzones tonen en zijn grootte aanpassen. De klok past zijn grootte aan aan de gegeven ruimte (dat is het paneel in dit geval). Als u de datum wil tonen, zal deze getoond worden in een Klein lettertype uit &systemsettings;. De tijd neemt de rest van de ruimte in. Dus uiteindelijk kiest u zelf hoeveel informatie wordt getoond en of dat past. Als u meer wil zien, maak dan het paneel groter of zet de klok op het bureablad waar deze vrij kan groeien.

#### Pager

Een optioneel item in uw paneel is de Pager. Hiermee kan u tussen uw virtuele bureaubladen wisselen. Als u de opmaak van de Pager aanpast met de optie Aantal rijen zal dit ook de opmaak en animaties veranderen die &kwin; toont bij het effectBureaubladraster. Voor grotere pagers is het het beste om Vensterpictogrammen tonen te kiezen.

### De Paneelhulpmiddelen

Indien uw bureaublad ontgrendeld is (dat kunt u doen door rechts te klikken op het bureaublad, of wanneer geen programma focus heeft met &Alt;D, L), dan zal een klein pictogram van &plasma; rechtsonder verschijnen. Klik op dit hulpmiddelenvak en de besturing voor het paneel zal zich openen.

Paneelinstellingen
Paneelinstellingen

Met die besturing kunt u het paneel verslepen, herschalen en uitlijnen. De &plasma;-widgets op het paneel zullen vanzelf hun grootte aanpassen. &plasma;-widgets hebben een basale kennis van grootte, verkregen van de container. Ze zijn geprogrammeerd om hun voordeel te doen met die grootte en het applet te informeren over hoeveel ruimte nodig is. Uiteindelijk geeft de container een mogelijke grootte aan de applets en de applets gehoorzamen.

### Applets toevoegen

Ontgrendel het bureaublad en u zult &plasma;-widgets aan het paneel of bureaublad kunnen toevoegen of verwijderen. U kan &plasma;-widgets eenvoudig toevoegen door ze naar de plaats waar u ze wil hebben te slepen. Klik rechts op een applet om het te verwijderen. Widgets toevoegen

Widgets toevoegen
Met de knop Nieuwe widgets verkrijgen kunt u widgets toevoegen die u eerder heeft gedownload en nieuwe &plasma;-widgets downloaden. Momenteel kan dat met &plasmagik;-pakketten en widgets van Dashboard uit &Mac; OS X. Widgets die u op deze manier installeert kunt u op dezelfde manier gebruiken als gewone voorgeïnstalleerde widgets.

### Het bureaublad

Het bureaublad is een andere container. Deze keer één die geen begrenzingen aan de applets stelt. Applets kunnen vrij verplaatst en herschaald worden. Op een ontgrendeld bureaublad tonen &plasma;-widgets een frame wanneer de muis erover zweeft. Hiermee kunt u het paneel verplaatsen, herschalen, erin hergroeperen en opnieuw uitlijnen. U kunt er ook &plasma;-widgets mee op het bureaublad slepen. De knoppen in de hoek worden gebruikt om het applet de herschalen, roteren, configureren en te verwijderen. Indien geroteerd zal een &plasma;-widget automatisch op twaalf uur draaien zodat het eenvoudig is om het terug in een normale positie te krijgen. Standaard behouden &plasma;-widgets hun beeldverhouding wanneer ze worden herschaald. Als u een applet vrij wil herschalen, hou dan de &Ctrl;-toets ingedrukt tijdens het herschalen.

Rechtsklikken op het bureaublad laat u aspecten instellen zoals de gebruikte achtergrond, de gebruikte indeling en de muisacties. U kunt ook nieuwe achtergronden downloaden met &knewstuff;.

Op de pagina Tweaks kunt u instellen om het hulpmiddelenvak van het bureaublad te verbergen en de behandeling van widgets aan te passen.

Bureaubladinstellingen
Bureaubladinstellingen

Om het &plasma;-thema te wijzigen of een nieuwe via &knewstuff; te downloaden, opent u Uiterlijk Bureaubladthema in &systemsettings;.

Als er programma's geopend zijn is het vaak moeilijk om de &plasma;-widgets op het bureaublad te zien. Het Dashboard zet deze &plasma;-widgets vooraan, net zoals de functie Op het bureaublad gluren zoals bekend van traditionele bureaubladen.

### Mapweergave

Het widget Mapweergave wordt gebruikt om items zoals mappen of bestanden in een map te tonen, standaard uit `$`HOME`/Bureaublad`.

U kunt kiezen om ofwel alleen alle bestanden te bekijken of te filteren ofwel met specifieke reguliere expressies (⪚, alle bestanden met een bepaalde extensie) of op type bestand (⪚ alleen afbeeldingen).

Dit widget ondersteunt ook basis eigenschappen van bestandsbeheer (bijvoorbeeld: verplaatsen, kopiëren, knippen en plakken), en u kunt er zoveel als u wilt op uw bureaublad hebben.

Mapweergave
Mapweergave

Als u de indeling Mapweergave selecteert in de Bureaublad-instellingen dan kunt u één Mapweergave gebruiken als het gehele bureaublad, effectief een kopie van het bureaublad "oude stijl".

### &krunner;

&krunner; is een veelzijdige mini commandoprompt. U kan het gebruiken om programma's de starten, webpagina's te openen, bladwijzers te openen, uw gegevens te doorzoeken, korte expressies te berekenen, en nog veel meer. Als u &Alt;&Space; of &Alt;F2 indrukt wordt &krunner; geopend. Begin gewoon te typen en &krunner; zal beginnen met het zoeken van overeenkomsten vanaf het moment dat meer dan twee tekens zijn ingevoerd. U kunt meer te weten komen over de mogelijkheden van &krunner; door de instellingen te openen. U kunt door de overeenkomsten navigeren door de tab- en pijltoetsen te gebruiken.

&krunner;-dialoog
&krunner;-dialoog

Gebruik de knop om de module KRunner &systemsettings; en configureer waar en wat naar te zoeken in &krunner;.

&krunner; ondersteunt Bureaublad-acties die extra acties zijn die een toepassing kan bieden om algemene acties uit te voeren of direct naar een zekere taak te gaan vanuit de taakbeheerder. Algemene voorbeelden zijn Open nieuw incognito venster om uw browser direct in modus privé te openen, E-mailbericht opstellen zonder eerst de volledige e-mailclient te starten of de acties geleverd door &spectacle;:

Bureaublad-acties van &krunner;
Bureaublad-acties van &krunner;

Als u de toets &Down; indrukt in een lege &krunner; dan wordt een geschiedenis getoond van de recent items getoond. Na het starten van een zoekresultaat, zal zijn query zich verplaatsen naar de top, dus herhaaldelik gebruikte commando's vallen nooit van de lijst.

Verwijder de enkele items uit de lijst met de knop of wis de complete geschiedenis in de instellingen van &krunner;.

Als u wil weten wat er op uw systeem gebeurt dan geeft &Ctrl;&Esc; u snelle toegang tot een lijst met vensters en processen, met opties om de uitvoer van processen te volgen of ze te stoppen.

### Activiteiten

De hulpmiddeldialoog van het bureaublad, bereikbaar via de linkerbovenhoek heeft een knop om activiteiten te tonen. &plasma; laat u meer dan één knop hebben. In zich zijn dit verschillende bureaubladcontainers met elk een ander set &plasma;-widgets. Toon de balk Activiteiten, kies één van de voorgedefinieerde activiteiten of kies Activiteit aanmaken om een nieuwe container te maken en in te stellen naar uw smaak. De activiteiten van &plasma; en het bureaubladraster van &kwin; zijn gelijkaardig in dat opzicht, maar er is een fundamenteel verschil. Terwijl virtuele bureaubladen worden gebruikt om vensters te groeperen en te organiseren, worden die van &plasma; gebruikt om hetzelfde te doen met &plasma;-widgets. Op deze manier kan u wisselen tussen activiteiten en daarbij relevante &plasma;-widgets gebruiken om de taak te ondersteunen die u op dat moment wil uitvoeren. U een activiteit Vrije tijd kunt maken, met stripverhalen, een puzzel en andere ontspannende &plasma;-widgets, en een activiteit om te werken met relevante RSS-feeds, rekenmachine en kalender bijvoorbeeld.

Om een activiteit te verwijderen, druk op de knop Activiteit stoppen op de balk Activiteiten (druk op &Alt;D daarna &Alt;A om deze balk te openen) en klik daarna op de rode 'X' (of druk op &Alt;D daarna op &Alt;R) en bevestig de verwijdering.

### Sneltoetsen

Het meeste van de functionaliteit van &plasma; is ook toegankelijk via sneltoetsen. De verschillende combinaties moeten worden in volgorde worden ingedrukt, dat is bijvoorbeeld &Alt;D, A betekent: Druk &Alt; en D, laat los en druk A in.

Op dit moment kunnen de standaard sneltoetsen worden gebruikt:

&Alt;D, A

  Widgets toevoegen

&Alt;D, R

  Widget verwijderen

&Alt;D, L

  Widgets vergrendelen/ontgrendelen

&Meta;=

  Uitzoomen

&Meta;-

  Inzoomen

&Alt;D, N

  Volgend widget

&Alt;D, P

  Vorig widget

&Alt;D, S

  Widget-instellingen

&Alt;D, &Alt;A

  Activiteiten

&Alt;D, &Alt;R

  Deze activiteit verwijderen

&Alt;D, &Alt;S

  Bureaubladinstellingen

&Meta;

  Volgende activiteit

&Meta;&Shift;

  Vorige activiteit

&Ctrl;F12

  Naar het bureaublad gluren

&Alt;D, T

  Draai het geassocieerde programma

&Meta;

  Open het paneel Activiteiten

## Dankbetuigingen en licentie

&plasma;

Programma copyright 2008 &Aaron.J.Seigo; &Aaron.J.Seigo.mail;

Documentatie Copyright © 2008–2010 Sebastian Kügler sebas@kde.org

&meld.fouten;&vertaling.kristof; &underFDL;
&documentation.index;